Παχυσαρκία: Μια φυσική ουσία είναι το κλειδί για την οριστική αντιμετώπισή της

Ένα νέο πειραματικό φάρμακο φαίνεται να μιμείται τα οφέλη μιας «ακραίας» δίαιτας  για την απώλεια βάρους — χωρίς όμως τις παρενέργειες για τα οστά, που μέχρι σήμερα προβλημάτιζαν τους επιστήμονες. Πρόκειται για μια μελέτη σε ποντίκια που εξετάζει τη δράση της ουσίας D,L-βουθειονίνη-σουλφοξιμίνη (BSO), ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις κατά της παχυσαρκίας.

Η έρευνα επικεντρώνεται στη λεγόμενη δίαιτα περιορισμού θειούχων αμινοξέων (SAAR), μια διατροφή χαμηλή σε μεθειονίνη και χωρίς κυστεΐνη. Τα τελευταία χρόνια, αυτή η δίαιτα έχει τραβήξει το ενδιαφέρον επειδή σε πειραματόζωα μειώνει το σωματικό λίπος και μπορεί να παρατείνει τη διάρκεια ζωής. Ωστόσο, υπάρχει ένα σημαντικό μειονέκτημα: αποδυναμώνει τα οστά, μειώνοντας την οστική πυκνότητα και αυξάνοντας το λίπος μέσα στον μυελό των οστών.

Η δίαιτα που αδυνατίζει αλλά αποδυναμώνει τα οστά 

Οι ερευνητές θέλησαν να καταλάβουν τι ακριβώς προκαλεί αυτά τα αντικρουόμενα αποτελέσματα. Εστίασαν σε δύο βασικά αμινοξέα: τη μεθειονίνη και την κυστεΐνη. Αν και η δίαιτα SAAR περιορίζει και τα δύο, προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι το «αδυνάτισμα» οφείλεται κυρίως στην έλλειψη κυστεΐνης και όχι στη μεθειονίνη. Η νέα μελέτη διερευνά αν το ίδιο ισχύει και για τις βλάβες στα οστά.

Για να το εξετάσουν, οι επιστήμονες χώρισαν παχύσαρκα αρσενικά ποντίκια σε τέσσερις ομάδες: μία με κανονική δίαιτα, μία με SAAR, μία με SAAR αλλά με συμπλήρωμα N-ακετυλοκυστεΐνης (NAC) — μιας ουσίας που «αναπληρώνει» την κυστεΐνη — και μία με κανονική δίαιτα αλλά με προσθήκη BSO, που μπλοκάρει τη σύνθεση γλουταθειόνης, ενός σημαντικού αντιοξειδωτικού που σχετίζεται με την κυστεΐνη.

Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά: τα ποντίκια στη δίαιτα SAAR έχασαν λίπος, αλλά συγχρόνως τα οστά τους έγιναν πιο αδύναμα: είχαν χαμηλότερη οστική πυκνότητα, λιγότερα κύτταρα που «χτίζουν» οστό (οστεοβλάστες) και περισσότερα λιποκύτταρα στον μυελό. Όταν όμως προστέθηκε NAC, αντιστράφηκαν πλήρως οι αρνητικές συνέπειες. Με άλλα λόγια, η αποδυνάμωση των οστών φαίνεται να οφείλεται ειδικά στην έλλειψη κυστεΐνης.

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα αφορά το BSO. Αν και η ουσία αυτή μείωσε το σωματικό λίπος — μιμούμενη τη δίαιτα SAAR — δεν είχε καμία αρνητική επίδραση στα οστά. Η οστική πυκνότητα, η αντοχή και η μικροδομή παρέμειναν φυσιολογικές, σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στη δίαιτα.

Ο ρόλος της κυστεΐνης και της γλουταθειόνης 

Αυτό υποδηλώνει ότι είναι δυνατόν να διαχωριστούν τα «καλά» από τα «κακά» αποτελέσματα μιας τέτοιας διατροφικής παρέμβασης. Ο μηχανισμός φαίνεται να σχετίζεται με τη γλουταθειόνη, ένα μόριο-κλειδί για την αντιοξειδωτική άμυνα και τη λειτουργία των κυττάρων. Η μείωσή της συνδέεται με την απώλεια λίπους, αλλά όταν γίνεται μέσω διατροφής (όπως στη SAAR), επηρεάζει και τα οστά. Αντίθετα, η φαρμακευτική παρέμβαση με BSO φαίνεται να δρα πιο «επιλεκτικά».

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα οστά και το λίπος στον μυελό προέρχονται από κοινά πρόδρομα κύτταρα. Όταν αυξάνεται το λίπος στον μυελό, μειώνεται η παραγωγή οστού. Στη δίαιτα SAAR αυτή η ισορροπία διαταράσσεται, ενώ με το NAC αποκαθίσταται. Το BSO, ωστόσο, δεν φαίνεται να επηρεάζει αυτή τη λεπτή ισορροπία.

Ένα πιθανό φάρμακο χωρίς τις επικίνδυνες παρενέργειες 

Η πρακτική σημασία της μελέτης είναι σημαντική. Οι δίαιτες όπως η SAAR είναι δύσκολο να εφαρμοστούν μακροπρόθεσμα στον άνθρωπο, ενώ συχνά έχουν παρενέργειες. Αν μια φαρμακευτική ουσία μπορεί να προσφέρει τα ίδια οφέλη χωρίς τους κινδύνους, τότε ανοίγει μια νέα κατηγορία θεραπειών για την παχυσαρκία.